Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta): dit verandert er
De Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) is in november 2025 door de Eerste Kamer aangenomen. Daarmee komt er een toelatingsstelsel voor ondernemingen die arbeidskrachten ter beschikking stellen. Dit raakt niet alleen uitzendbureaus, maar ook andere uitleners. En ook voor bedrijven die personeel inlenen verandert er iets. De Wtta treedt op 1 januari 2027 in werking. Vanaf 1 januari 2028 start de handhaving door de Arbeidsinspectie.
Veel organisaties zitten nu met een aantal vragen: vallen we onder deze wet, en wat moeten we nu al regelen? Die vragen zijn niet alleen van belang voor uitleners, maar ook voor inleners. Want de wet grijpt in op bestaande samenwerkingen, contracten en inleenprocessen.
Wat is de Wtta?
De Wtta voert een toelatingsstelsel in voor bedrijven die arbeidskrachten ter beschikking stellen, zoals uitzendbureaus en detacheerders. Zij mogen straks alleen nog actief zijn met een toelating van de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU). Inleners mogen dan alleen nog samenwerken met toegelaten uitleners. Het doel van de wet is om misstanden in de uitleenmarkt tegen te gaan, werknemers beter te beschermen en oneerlijke concurrentie terug te dringen.
De achtergrond is duidelijk. In de uitleenmarkt ziet de wetgever al langer problemen, vooral waar arbeidskrachten afhankelijk zijn van hun uitlener voor werk, huisvesting en inkomen. De Wtta moet de drempel om actief te zijn op deze markt verhogen. Daarmee wil de wetgever malafide partijen weren en beter toezicht mogelijk maken.
Voor wie is de Wtta relevant?
De Wtta is relevant voor ondernemingen die werknemers ter beschikking stellen aan andere bedrijven. Daarvan is sprake als aan drie cumulatieve voorwaarden is voldaan:
de uitlener stelt een werknemer ter beschikking aan een andere partij;
daarvoor ontvangt de uitlener een vergoeding; en
de werknemer verricht zijn werkzaamheden onder leiding en toezicht van de inlener.
Deze criteria zijn bepalend. Niet de naam van de overeenkomst of de bedoeling van partijen, maar de feitelijke uitvoering van de samenwerking.
In de praktijk betekent dit dat niet alleen uitzendbureaus onder het toelatingsstelsel vallen. Ook payrollbedrijven en detacheerders kunnen hieronder vallen, afhankelijk van hoe de werkzaamheden zijn ingericht. Hetzelfde geldt voor buitenlandse ondernemingen die werknemers in Nederland ter beschikking stellen. Dat maakt dit onderwerp minder eenvoudig dan het soms wordt gepresenteerd. Juist bij detachering, payrolling of concernconstructies kan een zorgvuldige kwalificatie nodig zijn. Een verkeerde inschatting kan ertoe leiden dat je ten onrechte geen toelating aanvraagt.
Ook voor inleners is de Wtta relevant. Werk je met partijen die personeel leveren? Dan moet je vanaf 2028 controleren of die partijen zijn toegelaten. Doe je dat niet, dan loop je zelf ook handhavingsrisico.
Wanneer geldt de toelatingsplicht niet of mogelijk niet?
In een aantal situaties kan de toelatingsplicht beperkt zijn of ontbreken, maar dat vraagt wel om een zorgvuldige toets. Zo kan voor ondernemingen waar uitlenen geen hoofdactiviteit is, onder voorwaarden een ontheffing worden verleend. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de omvang van de uitlening in verhouding tot de totale omzet (minder dan 10% en maximaal € 5 miljoen per jaar). Maar let op: dit is geen automatische uitzondering. Een ontheffing moet worden aangevraagd en beoordeeld.
Daarnaast kan de toelatingsplicht buiten beeld blijven bij collegiaal uitlenen zonder winstoogmerk. Dat moet dan wel daadwerkelijk gaan om incidentele en niet-commerciële uitlening. Zodra sprake is van structurele of commerciële activiteiten, ligt toepassing van de Wtta alsnog voor de hand.
Ook binnen concernverhoudingen kan sprake zijn van situaties waarin geen toelating nodig is. Ook daar geldt dat de feitelijke inrichting doorslaggevend is. Niet iedere interne uitlening valt automatisch buiten het bereik van de wet. Juist bij dit soort uitzonderingen zit de meeste onzekerheid. Het is daarom verstandig om niet alleen naar de contractvorm te kijken, maar vooral naar de feitelijke uitvoering van de samenwerking.
Meest belangrijk is wellicht dat de toelatingsplicht niet geldt, wanneer er geen leiding en toezicht op de arbeidskracht wordt uitgeoefend door het inlenende bedrijf, maar dat de leiding en het toezicht blijft berusten bij de uitlener.
Wat houdt de toelatingsplicht in?
De toelating is meer dan een registratie. Uitleners moeten vooraf aantonen dat zij aan de wettelijke voorwaarden voldoen. Zo moeten zij onder meer een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) voor rechtspersonen aanleveren, een waarborgsom van € 100.000 storten en laten zien dat zij wet- en regelgeving naleven, bijvoorbeeld rond loonbetaling en belastingen. Daarna blijft periodieke controle mogelijk. Voor start-ups geldt overigens in de eerste zes maanden een waarborgsom van € 50.000,00.
Daarnaast speelt het normenkader een belangrijke rol. Dit normenkader bestaat grotendeels uit regels die nu al gelden en voor dit kader is aangesloten bij bestaande normen, zoals de NEN 4400 en het SNA-keurmerk. Uitleners moeten aantoonbaar voldoen aan de geldende verplichtingen. Voor organisaties die nu al personeel uitlenen en niet voldoen aan de NEN 4400 of het SNA-keurmerk hebben, is dit dus niet iets om pas op het laatste moment op te pakken.
Wanneer gaat de Wtta in?
De invoering van de Wtta verloopt gefaseerd.
Van 1 november 2026 tot en met 31 december 2026 kunnen uitleners met een geldig SNA-keurmerk (geldig op 30 juni 2027) zich bij de NAU aanmelden voor de overgangsregeling.
Op 1 januari 2027 treedt de Wtta in werking. Vanaf deze datum moeten uitleners gaan voldoen aan de wettelijke verplichtingen, zoals het normenkader.
Van 1 mei 2027 tot en met 30 juni 2027 kunnen uitleners hun toelating aanvragen.
Vanaf 1 juli 2027 start de beoordeling van aanvragen en kunnen inleners het openbare register gebruiken.
Op 1 januari 2028 start de Nederlandse Arbeidsinspectie de handhaving.
Wat betekent dit voor uitleners?
Voor uitleners begint het met de vraag of sprake is van terbeschikkingstelling van arbeidskrachten. Is dat het geval, dan moet je tijdig een toelating aanvragen. Daarnaast vraagt de Wtta om een kritische blik op je interne organisatie. Zijn loonbetalingen en afdrachten op orde? Is de administratie inzichtelijk en controleerbaar? Kun je aantonen dat je aan de wettelijke verplichtingen voldoet?
Het is verstandig om hier ruim voor de aanvraagtermijn mee te beginnen. Niet alleen om vertraging te voorkomen, maar ook omdat het normenkader in de praktijk doorwerkt in de dagelijkse bedrijfsvoering.
Wat betekent dit voor inleners?
Voor inleners zit de verandering vooral in controle en contractmanagement. Vanaf 1 juli 2027 kunnen inleners controleren of een uitlener is toegelaten of onder een overgangsregeling valt. Vanaf 1 januari 2028 mogen zij alleen nog samenwerken met toegelaten uitleners. Dat betekent dat je als inlener inzicht moet hebben in je leveranciers. Met wie werk je? Op basis van welke constructie? En wie binnen de organisatie controleert straks of een partij in het register staat? In de praktijk lopen verschillende vormen van inhuur vaak door elkaar. Juist daarom is het verstandig om bestaande contracten en processen tijdig te beoordelen en waar nodig aan te passen.
Waar zitten de aandachtspunten?
De Wtta lijkt op het eerste gezicht duidelijk, maar in de praktijk zitten er grijze gebieden. Wanneer is sprake van terbeschikkingstelling van arbeidskrachten en wanneer niet? Hoe verhoudt de wet zich tot detachering en payroll? En hoe ga je om met gemengde constructies? Dit soort vragen zijn bepalend voor de vraag of de Wtta van toepassing is. Een onjuiste inschatting kan later tot problemen leiden, zeker als de handhaving eenmaal start.
Wat kun je nu al doen?
Voor uitleners is de eerste stap dat je laat toetsen of jouw activiteiten onder de Wtta vallen. Daarna volgt de voorbereiding op de toelating en het op orde brengen van processen en administratie. Voor inleners begint het met inventariseren. Met welke partijen werk je en hoe zijn die relaties vormgegeven? Vervolgens kun je bepalen welke aanpassingen nodig zijn in contracten en interne controles.
Wie dit nu oppakt, voorkomt dat de invoering van de Wtta later voor onrust zorgt.
Twijfel je of jouw organisatie onder de Wtta valt, of wil je bestaande constructies laten toetsen? We denken graag met je mee.